FITCH

Het Fitch Model

De psychologie van de mens in beeld

Genuanceerde weergave van de mens

Mensen zijn niet in hokjes te stoppen. Ieder mens is uniek, en dat maakt de wereld kleurrijk. Maar dat maakt het werk van recruiters, loopbaanbegeleiders, psychologen complex. Want hoe kun je de persoonlijkheid van een individu doorgronden?

Het Fitch Model is een persoonlijkheidsmodel waarmee we unieke kwaliteiten, kwetsbaarheden en ontwikkelmogelijkheden van mensen in kaart kunnen brengen. Het model wordt ingezet om de persoonlijkheid van mensen in beeld te brengen in relatie tot de context waarin ze functioneren. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende niveaus, zoals concreet gedrag en diepere behoeften en drijfveren. Het is het onderliggende model van het Fitch Assessment.

Het Fitch Model is in de jaren ’80 van de vorige eeuw ontwikkeld aan de Universiteit Utrecht. Op basis van inzichten van psychologen uit de wetenschap en de praktijk werd een model met 16 gedragskenmerken opgebouwd en getoetst. Door op gestructureerde wijze het gedrag van de patiënten te ordenen, werd het mogelijk om unieke profielen van patiënten op te bouwen.

Over de afgelopen dertig jaar heeft het model een grote doorontwikkeling gemaakt. Vandaag de dag wordt het Fitch Model veelvuldig toegepast in het bedrijfsleven als selectie-assessment, ontwikkelinstrument, en als feedbacktool. Ook wordt het model gebruikt bij de begeleiding van teams en organisaties.

#fitchmodel

Opbouw van het Fitch Model

Het Fitch Model verdeelt menselijk gedrag onder in vier kwadranten door een onderscheid te maken tussen dynamisch versus stabiel gedrag en relationeel versus inhoudelijk gedrag. Het model is geworteld in de traditie van de persoonlijkheidsleer en sluit aan bij modellen als 'Big Five' en 'Roos van Leary'. Inzichten uit de psychologische praktijk liggen aan het model ten grondslag.

De vier kwadranten binnen het Fitch Model zijn extravert, autonoom, samengericht en taakgericht. Elk kwadrant bestaat uit twee assen, waarmee het onderscheid tussen sturend versus ondersteunend gedrag wordt gemaakt. Elke as is weer onderverdeeld in een 'zijn'- (de houding) en een 'toon'- (het uiterlijke gedrag) aspect van dat gedrag. Zo ontstaan er 8 assen en 16 subrollen. Ten slotte maakt het Fitch Model onderscheid tussen effectief en ineffectief gedrag.

#modelleren

Onderscheidende waarde van het Fitch Model

In relatie tot de bestaande persoonlijkheidsmodellen heeft het Fitch Model een aantal onderscheidende waarde:

Genuanceerd

Het model is in staat om de verschillende rollen die mensen aannemen op zeer nauwkeurige wijze te beschrijven. In tegenstelling tot veel andere testen is het Fitch Model in staat paradoxen en spanningen in een individu te beschrijven. Het model deelt mensen niet op karikatureske wijze in een bepaalde gedragsgroep in, maar geeft een genuanceerd en weloverwogen beeld van het individu.

Matchingstool

Met het uitgebreide woordenboek van het Fitch Model kunnen meerdere profielen worden gemaakt zoals rollen, functie, of cultuur. Het individu gedraagt zich namelijk nooit op zichzelf, maar wordt altijd binnen een bepaalde context beïnvloed. Met het Fitch Model kun je het individu matchen in haar context. Daarmee leent het model zich uitstekend als matchingstool voor selectiedoeleinden.

Gericht op ontwikkeling

Door waarden en drijfveren te betreffen bij het gedrag dat het individu vandaag laat zien, kun je ontwikkelingsmogelijkheden formuleren: hoe kan het individu zijn of haar effectiviteit vergroten? Waar zit een energielek? Daarmee biedt het model naast inzicht in iemands kwaliteiten en kwetsbaarheden ook richting.

Het Fitch Model in beeld

 

#humanmodelling

Fitch Woordenboek

Het Fitch Model beschikt over een gedetailleerd ‘woordenboek’ waarin zeer veel termen die met gedrag te maken hebben zijn ingedeeld bij één van de acht assen. De ontwikkelaars van het Fitch Model hebben alle gedragstermen die zij zowel in het wetenschappelijke als in het alledaagse taalgebruik konden vinden binnen de structuur van het model gecategoriseerd. Zo ontstond een linguïstisch en psychologisch ordeningssysteem van 29.729 gedragskenmerken waarmee het gedrag van mensen schematisch in beeld is te brengen.

Dit woordenboek vormt de onderliggende taal van het Fitch Model, waarmee verschillende entiteiten die in gedragstermen gevangen worden in beeld worden gebracht in de vorm van spinnenwebdiagrammen. Zo kunnen er naast persoonlijkheidsprofielen ook profielen van functierollen en organisatieculturen worden gemaakt, die over elkaar heen kunnen worden gelegd.

Het Fitch Model wordt ingezet op het gebied van training en ontwikkeling van personeel. Het model wordt gebruikt bij werving- en selectieprocessen, bij persoonlijke ontwikkeling, teamontwikkeling en bij meer overkoepelende projecten als het identificeren van de kernwaarden van een organisatie.